TurnerMalarz Żywiołów

O Wystawie

Muzeum Narodowe w Krakowie po raz pierwszy w Polsce prezentuje wystawę obrazów Williama Turnera, największego malarza angielskiego romantyzmu, prekursora impresjonizmu i symbolizmu. Artysty, który w swoich widokach wody i chmur zbliżył się do malarstwa abstrakcji.

Wystawę przygotowało Bucerius Kunst Forum w Hamburgu. W Gmachu Głównym można oglądać osiemdziesiąt cztery prace Turnera przedstawiające żywioły: ziemi, wody, powietrza i ognia, pochodzące z Galerii Tate oraz kilku kolekcji angielskich i amerykańskich.

William Turner zostawił po sobie blisko trzydzieści tysięcy prac, z których większość to szkice  krajobrazu. W swoim rozumieniu idei pejzażu Turner opierał się na teorii francuskiego malarza Pierre’a-Henri’ego de Valenciennes (1750–1819), który jako pierwszy zalecał malowanie widoków wprost z natury. Jego teoria, zwana „portretem krajobrazu”,  odbiła się szerokim echem w kręgach artystycznych, zachęcając artystów do malowania konkretnych miejsc zamiast wyimaginowanych kompozycji krajobrazowych. Pierre-Henri de Valenciennes był jednym z tych, którzy uwolnili pejzaż z historycznego lub biblijnego kostiumu i zaczęli go traktować jako temat sam w sobie. Jego poglądy podzielali malarze angielskiego romantyzmu, którzy, inaczej niż  zaangażowani politycznie romantycy francuscy (dwaj najsławniejsi to: Théodore Géricault i Eugène Delacroix), stanowili grupę wypowiadającą się przede wszystkim poprzez pejzaż. Obok Turnera byli to przede wszystkim: Samuel Palmer, Richard Parkes Bonington i John Constable. Angielski pejzaż był ucieleśnieniem, gloryfikacją i metaforą Natury i określał miejsce człowieka we wszechświecie. Kuratorzy wystawy przyporządkowali prezentowane rysunki i obrazy Turnera poszczególnym żywiołom: ziemi, wodzie, powietrzu, ogniowi, i ich zespoleniu zwanemu fuzją. Są to kompozycje, w których żywioły są przemieszane i połączone. Turner zaniechał w tych kompozycjach podziału na odrębne plany przestrzenne. Obraz rozwija się centrycznie: od środka we wszystkich kierunkach. W późnych pracach kompozycja wiruje. Szczególną rolę w obrazach Turnera odgrywa światło. Artysta wielokrotnie twierdził, że jego ideałem jest malowanie czystego światła. John Ruskin, przyjaciel malarza i wielbiciel jego twórczości, w książce Współcześni malarze w 1843 roku napisał: Wspaniały w zamysłach – niezgłębiony w wiedzy – w swej potędze jedyny – żywioły mając na skinienie, a noc i brzask posłuszne jego władzy, wysłany jako prorok wszechświata, jawi się wielkim aniołem Apokalipsy, odzianym w obłok, z tęczą na głowie, słońce i gwiazdy dzierżąc w dłoniach.  Także Ruskinowi zawdzięczamy informację, że w ostatnich tygodniach przed śmiercią Turner zwykł powtarzać: Słońce jest Bogiem. Widzimy je na  obrazach Turnera jako delikatną zorzę świtu, jasne promienie wschodu, pełne światło południa, krwiste i karmazynowe pożogi zachodu, ale także dramatyczne światło sączące się poprzez chmury i opary w czasie burz morskich.

Wiliam Turner (1775–1851) urodził się i mieszkał  w Londynie. Był członkiem Królewskiej Akademii Sztuki. Pozostawił po sobie blisko trzydzieści tysięcy prac, z czego prawie dwadzieścia tysięcy zapisał w testamencie narodowi.

Turner  malował obrazy akwarelą, rzadziej farbami olejnymi. Rysował szkice ołówkiem lub malował akwarelą i gwaszem.

Kuratorki:  Inés Richter-Musso i dr Ortrud Westheider
Opieka merytoryczna ze strony MNK:  Magdalena Czubińska
Koordynatorki:  Olga Jaros, Beata Foremna
Aranżacja: Anna Maria Bojarowicz

Oprawa florystyczna:

William Turner

   William Turner, Autoportret, 1799

1775
William Turner przychodzi na świat w londyńskiej dzielnicy Westminster. Jego ojciec, William Turner, jest fryzjerem i perukarzem.

1786-1789
Turner wykonuje pierwsze rysunki i koloruje ryciny. Ojciec wystawia jego akwarele w witrynie swego sklepu i sprzedaje je w cenie od 1 do 3 szylingów.

Pobiera lekcje rysunku i malowania akwarelami.  Uczy się zasad perspektywy i wykonuje rysunki architektoniczne. W grudniu 1789 roku zostaje przyjęty na Królewską Akademię Sztuki, gdzie studiuje do roku 1793.

1790-1795
Po raz pierwszy Turner wystawia swoją akwarelę na wystawie Akademii Królewskiej. W kolejnych latach jego prace są regularnie eksponowane na corocznych wystawach Akademii.

Turner wyrusza w liczne podróże po Anglii, Szkocji i Walii, by szkicować w plenerze.

W 1793 roku Towarzystwo Królewskie przyznaje Turnerowi nagrodę Wielkiej Srebrnej Palety za rysunki pejzaży. Turner kopiuje akwarele Alexandra i Johna Roberta Cozensów, kształtując własny styl w tej technice.

1797-1799
Podróżuje po regionie Scottish Borders i Krainie Jezior.  W 1798 roku, na wystawie Akademii Królewskiej, oprócz akwareli Turner pokazuje cztery obrazy olejne.

Wiąże się z Sarą Danby, wdową po swoim przyjacielu, kompozytorze Johnie Danbym. W listopadzie 1799 roku zostaje członkiem stowarzyszonym Akademii Królewskiej oraz członkiem Klubu Akademii.

1800
Turner wystawia swój obraz Piąta plaga egipska na wystawie Akademii Królewskiej, a następnie sprzedaje go za 150 gwinei. Ceny dzieł Turnera gwałtownie rosną. Francis Egerton, książę Bridgewater, zleca mu namalowanie obrazu Holenderskie statki podczas sztormu,  który miałby w jego kolekcji zawisnąć obok obrazu Willema van de Velde. Kończy malowanie tego obrazu w 1801 roku.

1802
W wieku dwudziestu sześciu lat Turner zostaje najmłodszym pełnoprawnym członkiem Akademii Królewskiej. Po zawarciu pokoju w Amiens Turner rusza do Paryża. Odwiedza Luwr i kopiuje dzieła Starych Mistrzów. Rusza dalej – w Alpy, których wizerunki widywał wcześniej na akwarelach Johna Roberta Cozensa.

1803-04
Na Akademii wybucha spór dotyczący swobodnego stosunku Turnera do kanonów sztuki. John Constable, który nie jest jej członkiem, krytykuje nastrojowy styl malarstwa Turnera, a także wrażenie niedokończenia obrazu. Malarz otrzymuje przydomek „Over-Turner”, sugerujący skłonność do przesadnej wylewności w sztuce. Kilku kolegów z Akademii broni stylu Turnera.

Turner organizuje swą pierwszą indywidualną wystawę we własnej prywatnej galerii.

1807
W tece Liber Studiorum Turner tworzy cykl rycin, w których prezentuje techniki wykorzystywane przez siebie w rozmaitych podgatunkach pejzażu (historyczny, górski, pastoralny, morski, architektoniczny). Zostaje mianowany profesorem – wykładowcą perspektywy.

1809
Po raz pierwszy zatrzymuje się w Petworth House (hrabstwo West Sussex) i maluje w plenerze. Jego późniejsze wielokrotne pobyty w Petworth pomagają mu przygotowywać się do wykładów.

1811-1815
Turner wygłasza swój pierwszy wykład w Akademii Królewskiej na temat perspektywy. Nasila się krytyka artystycznego indywidualizmu Turnera na Akademii Królewskiej. Na czele krytyków stoi sir George Beaumont, właściciel ziemski, malarz amator i założyciel Instytutu Brytyjskiego. Jednakże ostra krytyka obrazów Turnera prowadzona przez Beaumonta spotyka się z falą silnego protestu.

1816
Wybuch wulkanu Tambora, który nastąpił rok wcześniej na indonezyjskiej wyspie Sumbawa, rozproszył w atmosferze wielkie ilości pyłu, popiołu i siarki oraz spowodował spadek temperatury na ziemi w ciągu kilku następnych lat. Nadzwyczajne warunki atmosferyczne wywołane przez wybuch wulkanu powodują niezwykle widowiskowe wschody i zachody słońca, które wywierają wielki wpływ na paletę Turnera.

1817-18
Turner odwiedza pole bitwy pod Waterloo i wyrusza w swoją pierwszą podróż do Niemiec i Holandii. Tworzy pięćdziesiąt akwarelowych widoków Renu. Kończy rozpoczętą dwa lata wcześniej pracę nad szkicownikiem Widoki nieba, zawierającym 65 szkiców akwarelowych przedstawiających różne zjawiska zachodzące na nieboskłonie, zebrane przez artystę niezależnie od poszczególnych prac malarskich.

1819-1821
Turner wyrusza w swą pierwszą półroczną podróż do Włoch, gdzie gromadzi motywy do cyklu Malownicza podróż po Italii. W Rzymie studiuje dzieła Tycjana, Correggia, Guida Reniego i Claude’a Lorraina, a także rysuje rzeźby i płaskorzeźby w Muzeum Watykańskim. Dociera również do Neapolu, gdzie sporządza wiele szkiców – studiów nad światłem. W 1821 roku  Turner wyrusza w podróż do Francji, by pracować nad cyklem Rzeki Francji. Odwiedza Paryż, Rouen i Dieppe.

1823
Staraniem Thomasa Lawrence’a Turner otrzymuje od króla Jerzego IV zlecenie na obraz przedstawiający bitwę pod Trafalgarem jako pendant malowidła Loutherbourga Pierwszy czerwca okryty chwałą. Obraz Bitwa pod Trafalgarem, 21 października 1805, przeznaczony do St. James’s Palace, Turner kończy malować rok później.

1825-1827
Turner tworzy cykl rycin Malownicze widoki Anglii i Walii. Turner jest już człowiekiem zamożnym. Wszystkie jego dzieła na aukcji osiągają ceny znacznie wyższe od wywoławczych.

1828
Turner wygłasza swój ostatni wykład na temat perspektywy w Akademii Królewskiej, choć zatrzymuje posadę profesora perspektywy na następne dziesięć lat. W czasie swojej drugiej podróży do Włoch większość czasu spędza w Rzymie, gdzie interesuje się malarstwem temperowym Starych Mistrzów.

1829-1833
Turner mocno przeżywa śmierć ojca w dniu 21 września1829 roku. Nazajutrz po jego pogrzebie sporządza testament, zapisując większość swojego majątku organizacjom charytatywnym. Otrzymuje zlecenie zilustrowania dzieł poetyckich Waltera Scotta. W tym celu wyjeżdża do Szkocji.

Jadąc do Wenecji odwiedza Belgię, Niemcy i Austrię i zwiedza Monachium i Wiedeń.

1834
16 października jest świadkiem pożaru budynku Parlamentu i wykonuje szkice przedstawiające to zdarzenie.

Poznaje wdowę Sophię Caroline Booth, o dwadzieścia lat od niego młodszą. Rozpoczyna się ich związek.

1840
Turner po raz pierwszy spotyka Johna Ruskina. Czyta Teorię kolorów Goethego zaraz po opublikowaniu angielskiego przekładu Charlesa Locka Eastlake’a. Poświęci jej dwie kompozycje namalowane w roku 1843. W sierpniu po raz trzeci i ostatni udaje się do Wenecji.

1843
Turner przebywa ponownie w północnych Włoszech, Tyrolu i Szwajcarii. John Ruskin anonimowo publikuje pierwszy tom książki Współcześni malarze, w której broni Turnera przed jego krytykami. Poprawia publiczny wizerunek artysty. Fakt ten powoduje wzrost zapotrzebowania na kupno jego niesprzedanych obrazów.

1845-1848
Turner prowadzi samotne życie w swym domu w Chelsea. Stan jego zdrowie nadal się pogarsza. Po raz kolejny zmienia zdanie i zapisuje wszystkie dzieła narodowi brytyjskiemu, pod warunkiem że zostanie wyodrębniona jego własna galeria w ramach Galerii Królewskiej.

W 1847 roku na wystawie Akademii Turner prezentuje tylko jedno dzieło – Bohater Setki Bitew (kat. 75), którym składa hołd Wellingtonowi i jego pomnikowi. W następnym roku, po raz pierwszy od roku 1824, na wystawie Akademii Królewskiej nie jest prezentowany żaden obraz Turnera.

1851
Turner odwiedza pierwszą Wielką Wystawę Światową odbywającą się w Londynie. 19 grudnia Turner umiera w wieku 76 lat. Pochowany zostaje w krypcie katedry św. Pawła, obok Joshuy Reynoldsa i Thomasa Lawrence’a.

Aktualności

• 

  Newsy

  01.12.2011

  Naszą wystawę zwiedziło blisko 67 tysięcy widzów.

  Trailer zapowiadające wystawę ZOBACZ

  ***

  Wpisy z księgi pamiątkowej

  ****

  Nie muszę jechać za granicę dzięki Wam to świat przyjeżdża do mnie;) Dzięki wielkie

  Wspaniała wystawa, dobre, rzetelne opisy. Obrazy – obrazki, rysunki właściwie – wpisują się dokładnie w nurt romantyczny. Jest i sielanka, spokój, rozmarzenie, i tajemnica, mrok, szok.
  Bardzo mi się podobało!

  Sehr schon es gefellt mir sehr. Ich habe viel gelernt./Niemcy/

  Niesamowita wystawa, odmieniła moje spojrzenie na malarstwo.

  Wystawa rozbudzająca zmysły, poruszająca duszę. Nie będziemy mogły spokojnie usnąć…

  Obrazy poznane przez Nas na lekcjach języka polskiego zainspirowały Nas tak bardzo, że postanowiliśmy przełamać barierę odległości, aby zobaczyć i podziwiać ich piękno na własne oczy.Pełni artystycznych doznań, wracamy do rzeczywistości./Wadowice/

  Blaski, błyski, lśnienia, w które nasz świat jest coraz uboższy. Dobrze, że byli artyści, którzy je pozostawili w obrazie.

  Turner! Wspaniała wystawa. Chwała krakowskiemu Muzeum. Warto było przyjechać ze stolicy:)

  Wonderful exhibition. Turner rocks!!/Slovenia/

  Wciąż na wdechu

  Balsam dla oczu

  Super wystawa, tunel z dźwiękami obłędny, miło spędzony czas:)

  Utopiłam się we wschodzie słońca. Genialny blask.

  Po tej wystawie postanowiliśmy wziąć ślub na okręcie!

  Les quatre éléments sont tous aussi beaux et me laissent rêveuse, même
  si mon préféré reste le ciel. Magnifique exposition. Merci/France/

  Niezywkle nastrojowe obrazy budzące spokój jak i grozę.

  Cóż za wrażenia. Estetyczne, duchowe i bardzo się czuję nagle kulturalna.
  Niesamowita wystawa, obrazy pełne światła i ruchu pozostaną na długo w wyobraźni….

  Po 2 godz stania w kolejce – rzeczywiście – było warto dla „Poranku w górach”

  Agata N. 

  Wspaniała wystawa ukazująca w sposób niezwykły jak marną istotą jest człowiek wobec potęgi żywiołów.

  ***

  PROMOCJA

  Serdecznie przepraszamy Państwa za chwilowe braki w zaopatrzeniu w katalog wystawy ,,Turner. Malarz żywiołów”. Zapraszamy do zakupu atrakcyjnego przewodnika po wystawie, który w okresie świątecznym przeceniliśmy dla Państwa z kwoty 19zł do jedynie 12,50zł za egzemplarz.

  

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

  

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

  ****

  „Check in” w obrazach Turnera

   

  Zapraszamy na Facebooka, gdzie na bieżąco wszelkie aktualności związane
  z wystawą.

   

   

  Polecamy również zapoznanie się z możliwością logowania w obrazach Turnera za pomocą Facebook Places.

   

  Nie musisz mieć smartphona udostępniamy taką możliwość za pomocą specjalnej aplikacji. Znajdziesz ją pod adresami;

  http://www.facebook.com/wielorybnicy

  http://www.facebook.com/ksiezyc.w.nowiu

  http://www.facebook.com/lodzie.rybackie

  http://www.facebook.com/studium.chmur

  http://www.facebook.com/rozzarzony.zachod.slonca

  ________________________________________

   

  TOMAS TRANSTRÖMER
  Szkic z 1844 roku

  Twarz Williama Turnera ogorzała od wiatru
  Rozkłada sztalugi aż w kipieli.
  Zanurzamy się w głębiny wraz zielonosrebrną liną.

  On brnie w płyciznę królestwa śmierci.
  Pociąg wtacza się. Zbliż się.
  Deszcz, deszcz przeciąga nad nami.

  grudzień 1992/ tłumaczył Leonard Neuger

   

  __________________________________________

  Nasz współogranizator działań edukacyjnych:

  

   

Godziny otwarcia

Galeria:

Wydłużone godziny zwiedzania:
2 – 8 stycznia 2012 r. do godz. 20.00! Także 6 stycznia!

W niedzielę, 8 stycznia, wystawa będzie otwarta do ostatniego gościa!

W trosce o bezpieczeństwo zwiedzających liczba osób jednorazowo przebywająca na wystawie ograniczona jest do 120. Za utrudnienia przepraszamy.

* Kasa jest zamykana pół godziny przed zamknięciem Oddziału. Ostatni zwiedzający będą wpuszczani na wystawę pół godziny przed zamknięciem Muzeum.

Kawiarnia Tribeca Coffee:

Bilety

• 11 zł - Normalny (W PROMOCJI z audioprzewodnikiem 15 zł )
  
• 7 zł – Ulgowy (W PROMOCJI z audioprzewodnikiem 11 zł)
  
• 25 zł – Rodzinny * (W PROMOCJI z audioprzewodnikiem 5 zł/os )
  
• 8 zł – Grupowy normalny **
• 5 zł – Grupowy ulgowy **

*  Bilety rodzinne max. 5 osób – dorośli + dzieci do lat 16

** Bilety grupowe przysługują grupie liczącej  min. 15 osób.

Informujemy, że każda grupa powyżej 10 osób powinna zarejestrować swoje wejście na wystawę z dokładną godziną przybycia.
Pod telefonem; 12/ 295 55 95 (651)
bądź przesłać maila edukacja@muzeum.krakow.pl

NA WYSTAWIE OBOWIĄZUJE CAŁKOWITY ZAKAZ FOTOGRAFOWANIA.

Osoby wypożyczające audioprzewodnik proszone są o pozostawienie w depozycie dokumentu zawierającego dane na temat tożsamości, innego niż dowód osobisty.

Honorujemy: European Youth Card EURO26

Kasa jest zamykana pół godziny przed zamknięciem Oddziału.

Gadżety

PROMOCJA

Serdecznie przepraszamy Państwa za chwilowe braki w zaopatrzeniu w katalog wystawy ,,Turner. Malarz żywiołów”. Zapraszamy do zakupu atrakcyjnego przewodnika po wystawie, który w okresie świątecznym przeceniliśmy dla Państwa z kwoty 19zł do jedynie 12,50zł za egzemplarz.

Specjalna oferta pamiątek z wystawy „Turner. Malarz żywiołów”

•    Pocztówki z reprodukcjami obrazów Williama Turnera
Wymiary:  10 cm. x 15 cm.
Cena: 2,70 zł
•    Pocztówki – karnety z reprodukcjami obrazów Williama Turnera
Zestaw z kopertą
Cena: 4,50 zł

•    Torebka na prezenty z reprodukcją obrazu  Williama Turnera, The New Moon; or, I’ve lost My Boat, You shan’t have Your Hoop, 1840, Tate London, © Tate, London 2011
Torebka lakierowana
wymiary: 25 cm. wys. x 29 cm. szer. x 6,5 cm szer.
cena: 4,90 zł

O muzeum

Muzeum Narodowe w Krakowie utworzone zostało w 1879 roku jako pierwsza narodowa instytucja muzealna Polaków pozbawionych własnego państwa i kraju, zawłaszczonego przez trzech zaborców. Do końca I wojny światowej było jedynym wielkim, dostępnym dla publiczności muzeum na ziemiach polskich i do dziś pozostaje placówką o największej liczbie kolekcji, budynków i stałych galerii.

Zaczątkiem zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie był obraz Pochodnie Nerona, ofiarowany 7 października 1879 roku miastu Krakowowi przez autora, Henryka Siemiradzkiego, z myślą o utworzeniu w Sukiennicach galerii sztuki narodowej. W ciągu paru następnych dni napłynęły kolejne dary od artystów, potem od kolekcjonerów, a Rada Miejska specjalną uchwałą powołała do życia Muzeum. O tym, jak wielka była potrzeba utworzenia takiej instytucji, świadczyć może fakt, że zbiory zaczęły się rozrastać bardzo szybko – ofiarowywano nie tylko całe znakomite kolekcje, lecz także budynki, tworząc coraz to nowe Oddziały muzealne. Początkowo zbierano dzieła współczesnej sztuki polskiej, w mniejszej liczbie – obcej. Z czasem profil zbiorów ulegał zmianom: na początku XX wieku zaczęto gromadzić także wyroby rzemiosł artystycznych, numizmaty i militaria, zabytki archeologiczne i etnograficzne, wreszcie dokumenty i pamiątki historyczne, a także sztukę Dalekiego Wschodu. Planowano nawet utworzenie działu przyrodniczego.

Po latach różnych przekształceń odstąpiono od zajmowania się etnografią i przyrodą, a także archeologią słowiańską, pozostała tylko niewielka kolekcja zabytków sztuki starożytnej. Kiedy po odzyskaniu niepodległości okazało się, że nie ma gdzie przechowywać i eksponować nagromadzonych zbiorów (liczyły już ponad 100 tysięcy obiektów), zaczęto pozyskiwać środki na budowę nowej siedziby Muzeum. W 1934 roku przystąpiono do budowy Nowego Gmachu według projektu, który był uznany za jedno z nowocześniejszych założeń muzealnych w ówczesnej Europie. Niestety, wybuch II wojny światowej spowodował, że realizacja nie została dokończona i budynek funkcjonował w formie niepełnej aż do 1970 roku. W roku następnym powrócono do rozbudowy gmachu, którą zakończono dopiero w roku 1990. Jeszcze w 1950 roku do Muzeum Narodowego w Krakowie jako jego Oddział włączono Muzeum Książąt Czartoryskich wraz z Biblioteką i Archiwum (najstarsze prywatne muzeum udostępnione publiczności w 1801 roku w Puławach, a w 1876 przeniesione do Krakowa z Paryża, gdzie znalazło się po upadku powstania listopadowego). Odtąd Muzeum Narodowe zarządza zbiorami i budynkami Muzeum Książąt Czartoryskich, mimo że w 1991 roku przeszły one na własność Fundacji utworzonej przez spadkobiercę i przedstawiciela Rodu, Adama Karola Czartoryskiego.

Główną siedzibą Muzeum jest Gmach Główny przy alei 3 Maja 1. Posiada ono poza tym dziewięć Oddziałów.

• Sukiennice w Rynku Głównym – pierwsza siedziba naszego Muzeum – mieszczą na piętrze ekspozycję dziewiętnastowiecznego polskiego malarstwa i rzeźby. Od 3 września 2010 Galeria znowu, po trzyletnim remoncie, jest dostępna dla zwiedzających.
• Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego, przy ul. Piłsudskiego 10-12, którego zbiory przed ponad 100 laty (1903) ofiarowane zostały Muzeum przez rodzinę Czapskich, stanowi jego pierwszy Oddział. Dziś – wraz z sąsiednią Kamienicą Łozińskich darowaną przez rodzinę Łozińskich w 1967 roku – jest w trakcie generalnego remontu.
  Remont realizowany jest w ramach Projektu Europejskie Centrum Numizmatyki Polskiej w Muzeum Narodowym w Krakowie, który obejmuje remont XIX-wiecznego Pałacyku Czapskich i przekształcenie go w nowoczesne centrum ekspozycyjne, badawcze i edukacyjne poświęcone numizmatyce. Od 2013 roku w Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego – pierwszym Oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie, niedostępnym dla zwiedzających od ponad 70 lat,  będzie można podziwiać najwspanialszą na świecie kolekcję monet, medali i banknotów polskich.
  Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu „Infrastruktura i Środowisko”.

Muzeum Narodowe w Krakowie posiada także muzea biograficzne poświęcone wielkim polskim artystom:

• Dom Jana Matejki przy ul. Floriańskiej 41 – drugi z kolei Oddział Muzeum.
• Dom Józefa Mehoffera przy ul. Krupniczej 26 wraz z odtworzonym w 2004 roku po ponad sześćdziesięciu latach Ogrodem zaprojektowanym przez Mehoffera i uznanym wówczas za najpiękniejszy ogród młodopolski w Krakowie.
• Muzeum Stanisława Wyspiańskiego w Kamienicy Szołayskich, przy ul. Szczepańskiej 11, w którym trzy sale poświęcono jednemu z największych dobroczyńców Muzeum – Feliksowi „Mandze” Jasieńskiemu.
• Poza Krakowem znajduje się jeszcze jedno muzeum biograficzne, tym razem kompozytora, czyli Muzeum Karola Szymanowskiego w willi „Atma” w Zakopanem.
• W roku 2006 zakończył się paroletni remont konserwatorski Pałacu Biskupa Erazma Ciołka, przy ul. Kanoniczej 17, od 2007 roku miejsce ekspozycji polskiej sztuki średniowiecznej i nowożytnej do końca XVIII wieku oraz sztuki cerkiewnej.
• Integralną częścią Muzeum są też dwa Oddziały mieszczące muzealia należące w części do Fundacji Książąt Czartoryskich, a w części do Muzeum Narodowego w Krakowie: Muzeum Książąt Czartoryskich, przy ul. św. Jana 19 (aktualnie nieczynne z powodu remontu), wraz z przyległym Arsenałem od strony ul. Pijarskiej, oraz Biblioteką Książąt Czartoryskich, mieszcząca się w wybudowanej staraniem Muzeum Narodowego w 1961 roku kamienicy przy ul. św. Marka 17. W budynku Muzeum Książąt Czartoryskich ma swą siedzibę Fundacja Książąt Czartoryskich.
• Przez dziesięć lat integralną częścią Muzeum Narodowego w Krakowie było Centrum (obecnie Muzeum) Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”, wzniesione ze środków zebranych przez Fundację Kyoto-Kraków Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz. Od stycznia 2005 roku zarządzeniem Ministra Kultury Centrum ustanowione zostało samodzielną instytucją kultury. Zbiór Działu Sztuki Dalekiego Wschodu został – z polecenia Ministra – przekazany tej instytucji jako depozyt Muzeum, lecz pozostaje własnością Muzeum Narodowego w Krakowie.

W większości wymienionych Oddziałów znajdują się stałe Galerie Muzeum. Obecnie – przed urządzeniem wystaw w Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego – udostępnionych jest ich czternaście. W niemal wszystkich budynkach znajdują się też Działy zbiorów, dostępnych dla celów badawczych. Zasoby wzrosły znacznie i wynoszą obecnie ok. 780 tysięcy muzealiów (wraz z depozytami i zbiorami bibliotecznymi), przechowywanych w dwudziestu jeden Działach. Muzeum posiada też trzy biblioteki, w tym dwie wpisane Ustawą Sejmową do Narodowego Zasobu Bibliotecznego, a jedna zaliczona została Uchwałą Rady Ministrów do rzędu bibliotek naukowych.

Zaznaczmy tylko, że Muzeum Narodowe w Krakowie posiada jedną z najznaczniejszych w kraju kolekcję polskiego malarstwa i rzeźby z XV i XVI wieku, znakomity zespół dzieł sztuki okresu Młodej Polski, bardzo bogatą kolekcję grafiki, wyrobów rzemiosła artystycznego, tkanin oraz militariów. Wyjątkowe w skali nie tylko kraju są zbiory numizmatów i dzieł sztuki Dalekiego Wschodu. Dodawszy do tego światowej sławy kolekcję Czartoryskich – rzemiosł i militariów, grafiki oraz malarstwa z najcenniejszym w zbiorach polskich obrazem Dama z gronostajem Leonarda da Vinci, a także Krajobrazem z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta – stwierdzić należy, że Muzeum opiekuje się zasobem dzieł najwyższej klasy i wartości.

Powierzone mu bezcenne dziedzictwo narodowe Muzeum nie tylko przechowuje, opracowuje naukowo i konserwuje w dziesięciu własnych pracowniach konserwatorskich, lecz także upowszechnia poprzez  przygotowywanie galerii stałych oraz wystaw zmiennych w kraju i zagranicą, prowadzenie szerokiej działalności wydawniczej.

Szczególną rolę odgrywa też w pracy muzealnej edukacja, której znaczenia nie sposób przecenić. Muzeum prowadzi różne formy działań edukacyjnych – z dziećmi, młodzieżą i rozmaitymi grupami dorosłych, a także z osobami niepełnosprawnymi.
Współpracując z czterema towarzystwami oraz z dwiema fundacjami, Muzeum urządza także liczne koncerty i spotkania połączone z wykładami.

Muzeum Narodowe w Krakowie założone zostało jako instytucja miejska, by nie podlegać zaborczemu rządowi w Wiedniu. Od 1950 roku ma status muzeum państwowego, podległego bezpośrednio Ministrowi Kultury. Utrzymywane jest przez Ministra oraz z przychodów własnych, które od kilku lat może uzyskiwać, mimo iż statutowo jest instytucją non profit.

W roku 2001 po raz pierwszy wpisano w statut Muzeum jego misję, która brzmi:

„Misją Muzeum jest świadczenie o wartościach narodowych i ogólnoludzkich poprzez upowszechnianie sztuki światowej i polskiej, zwłaszcza ośrodka krakowskiego, oraz poprzez działania muzealne obejmujące kolekcje i dzieła o wartości naukowej, historycznej i artystycznej, powstałe jako rezultat przekonań tych, których łączy poczucie przynależności lub uznanie dla kultury polskiej – bez względu na miejsce zamieszkania, narodowość czy wyznanie”.

Wypełniając tę misję, Muzeum chroni powierzone mu dziedzictwo narodowe. Czyni to nowoczesnymi środkami, lecz z głębokim poszanowaniem tradycji. Dzięki temu – mamy nadzieję – znajdzie poczesne miejsce i odegra niemałą rolę w zjednoczonej Europie.